
دفاع مقدس ۱۲ روزه ۱۴۰۴ را شاید مبنایی ترین و اعتقادی ترین رویارویی تاریخ ایران بنامیم. یقیناً این جنگ از جهات مختلف قابل بررسی است.
هادی سعیدی فرد / مدیر حوزه هنری آذربایجانغربی
وحدت و انسجام ملی کمنظیر ایجاد شده در کشور را می توان بزرگترین و ارزشمندترین گنج این دفاع مقدس نامید، اما مراقبت و حفاظت از این سرمایه اجتماعی بوجود آمده و رسیدن به فناوری تبدیل این وحدت ملی به عنصر ترمیم شکاف های بین نسلی ایجاد شده در سال های گذشته و ارائه جدیدترین نسخه از حکمرانی دینی به محوریت ولی فقیه در عصر حاضر ، مهمترین محور کاری است که در این روزهای توقف جنگ میتوان انجام داد.
موقعیتی استشنایی برای گسترده تر کردن چتر نظام و افزایش سرمایه اجتماعی حاکمیت ایجاد شده اما سوال این جاست که آیا این امر با وضعیت فعلی امکان تحقق دارد؟
پایایی و مانایی حس همدلی ملی خلق شده ناشی از تجاوز بیگانه به خاک کشور پس از توقف (هرچند موقت) جنگ ، یکی از نقاط قابل تأمل است!
نکته دیگر این است که اگر این جنگ مجدد آغاز شود ، دوباره میتوان به این سطح از همدلی اجتماعی رسید؟
اگر تعدد حملات سخت از یک سو و تغییر تاکتیک و حتی جنس جنگ از سوی دیگر اتفاق بیافتد، انسجام ملی را با نوسان مواجه نخواهد کرد؟
آیا کنش افکار عمومی پس از فروکش کردن ترس و هیجان حمله سخت و ایجاد موج شبهات و سوالات نرم به این قوت باقی است؟
لذا باید اندیشید که با چه راهبردهایی میتوان این انسجام ملی ایجاد شده را حفظ و به مرور تقویت کرد:
قیام ملی مکمل وحدت ملی
به نظر میرسد ما در بهترین شرایط زمانی از خرداد سال ۱۳۹۳ برای تحقق امر «حرکت عمومی» در کشور هستیم .
برهه ی کنونی بهترین موقعیتِ تعریف نقش برای اقشار مختلف مردم در حرکت عمومی است.
اکنون زمانی است که میتوان تعریف دقیق از «حلقه های میانی» داد ؛ حلقه هایی که در این مدت نه به تعیین بلکه به تعیّن در میدان مؤثر بودند.
زمان ایجاد شده ، فرصت طلایی تسریع و منضبط سازی منطق حرکت عمومی در کشور است.
تثبیت و تداوم نقش هایی که عموم جامعه خود را در آن قامت ها دیده بودند ، در مقطع کنونی ضروری است.
از نانوا و میوه فروش تا بازیکن والیبال و هنرمند و …
این مهم اتفاق نمی افتد مگر اینکه در ادامه از این ظرفیت ایجاد شده استفاده کرد ، این گوهر به شرط استفاده تلألو بیشتر خواهد داشت .
پرچم سرخ بر گنبد جمهوری اسلامی
حتما شنیدید ، در میان اعراب رسم بر این بود که اگر کسی خونش به ناحق بر زمین ریخته می شد و انتقام آن به نحو شایسته ای گرفته نمی شد، پرچم سرخی بر مزار او می گذاشتند.
شیعه خیلی واضح و بدون لکنت موضع خود را اعلام کرده است ، تا ابد هیچ انتقامی او را راضی نخواهد کرد.
ما می گوییم تا شرک و کفر هست، مبارزه هست. و تا مبارزه هست، ما هستیم. ما بر سر شهر و مملکت با کسی دعوا نداریم. ما تصمیم داریم پرچم «لا اله الاّ الله » را بر قلل رفیع کرامت و بزرگواری به اهتزاز درآوریم.برای اینکه از آبی به نام «وحدت ملی» که در پشت سدّی به نام «توقف جنگ» انباشته شده ، برق تولید کنیم باید از این الگوی اصیل و بومی بهره گیریم.
این الگو میتواند به نرم افزار حفظ شرایط جنگی در اذهان و افکار عمومی و قلوب ملت تبدیل شده و همان کاری را کند که در این چند قرن با تفکر شیعه کرده.
روایت فتح
واضح است که هسته ای به نام «وحدت ملی» به غلظت و خلوصی که «روایت» تنظیم میکند غنی میشود!
شاید اورژانسی ترین ، مهمترین و فوری ترین امری که در این روزها باید بدون تعارف ، شبهه و لکنت و از عمق اعتقاد برای مخاطب عرضه نمود ؛ «روایت فتح» است.
اگر افکار عمومی احساس موفقیت در این دفاع را لمس نکرده و عملا پیروزی را بعنوان میوه استقامت و همدلی خود نبیند ، در مواجهه بعدی دچار تردید خواهد شد.
برای تحقق «روایت فتح» ، تولید ادبیات جدید در سه سطح باید صورت گیرد :
سطح اول مربوط به نهاد های راهبردی و اصحاب اندیشه است
هسته ی سختی که تولید فکر میکند ، گفتمان پیروزی میسازد ، مولفه های میدان را کنار هم میگذارد و استدلال میکند.
سطح دوم مربوط به نهاد ها و حلقه های هنری است ،
حلقه هایی که گفتمان را تبدیل به محصول میکنند ، به کلام و اندیشه، جان و رنگ میبخشند و در قالب های مختلف به مخاطب عرضه میکنند.
عنصر هنر در این میدان نقش کیمیا دارد ، و هنرمند در این عرصه بعنوان خالق این روایت نیاز به توجه بیشتری دارد.
بدنه هنری نباید احساس شکست ، سرخوردگی و گیجی داشته باشد .
سطح سوم مربوط به امر توزیع و ترویج هست که اتفاقا حاکمیت در این ساحت دچار ضعف جدی میباشد.
باید فکری به حال سکو های مختلف در نظام ها ، سطوح و فضا های گوناگون بود.
اکنون زمان باز آرایی «صدا و سیما» و نقش آفرینی در شبکه های اجتماعی و افزایش حوزه تاثیر آن هاست.
این فصلی است که میتوان حکمرانی فضای مجازی را از خواب زمستانی بیدار کرد.
اما هوشمندانه است که میدان و فضای حقیقی را که بعضاً در مقابل زرق و برق فضای مجازی و تکنولوژی دچار محجوریت بود، بیش از پیش دریابیم.
در این بین نهادهای اصیل و سنتی اجتماعی میتواند نقش ویژه ای داشته باشند.
مسجد و هیأت به مثابه تشکیلات دینی و «به روز» ، میتواند عموم مردم را با روایت پیروزی مأنوس کند
یکی از عواملی که میتواند «روایت فتح» را قوام ببخشد ، قرائت بومی از دفاع و پیروزی است.
در این جنگ مناطق مختلف کشور در سطوح مختلف درگیر بودند، باید به روایت های متعدد مقاومت و دفاع و همبستگی با لهجه ی بومی رسید .
